İstanbul'da artan araç sayısı ve yetersiz otopark kapasitesi, kent yaşamının en önemli sorunlarından biri olmaya devam ediyor.
Kentte trafiğe kayıtlı araç sayısı yaklaşık 6 milyon 292 bine ulaşırken, resmi otopark kapasitesi ise 1 milyon 143 bin seviyesinde bulunuyor. Bu tablo, yaklaşık her 6 araca yalnızca 1 otopark yeri düştüğünü ortaya koyuyor.
PARK YERİ ARAMAK TRAFİĞİ DE ETKİLİYOR
Otopark yetersizliği, sadece araç sahiplerini değil şehir içi trafiğini de olumsuz etkiliyor.
Uluslararası akademik çalışmalarda, büyükşehirlerde trafikteki araçların yaklaşık yüzde 20’sinin park yeri arayan sürücülerden oluşabildiği belirtiliyor.
Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre; özellikle Bahçelievler, Güngören, Zeytinburnu, Fatih, Kadıköy, Üsküdar, Şişli ve Beşiktaş gibi eski yapı stokunun ve bitişik nizam yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde park yeri bulmak daha fazla zaman alabiliyor. Sürücülerin iş çıkışında ortalama 7-8 dakika, yoğun mahallelerde ise 15-20 dakikaya kadar park yeri aradığı ifade ediliyor.
Bu süre yıl geneline yayıldığında 32 ila 80 saat arasında zaman kaybına neden olabiliyor. Sık dur-kalk ve düşük hızda dolaşmanın da yıllık yaklaşık 35-40 litre ek yakıt tüketimine yol açabildiği hesaplanıyor. Güncel yakıt fiyatları dikkate alındığında, yalnızca park yeri aramanın yıllık maliyetinin kişi başına 2 bin 500 ila 5 bin lira arasında değişebileceği belirtiliyor.
KONUT ARAYANLARIN İLK SORULARINDAN BİRİ OTOPARK
Otopark sorunu gayrimenkul tercihlerinde de giderek daha belirleyici hale geliyor. Emlak sektöründe faaliyet gösteren uzmanlara göre, özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde ev arayan vatandaşların önemli bir bölümü artık otoparkı temel kriterlerden biri olarak değerlendiriyor.
Aynı bölgede benzer özelliklere sahip konutlar karşılaştırıldığında, kapalı otoparkı bulunan dairelerin kiralarda yüzde 20 ila 30, satışlarda ise ortalama yüzde 10 daha yüksek bedellerle alıcı bulabildiği ifade ediliyor. Otoparklı konutların daha kısa sürede kiralanması veya satılması da dikkat çeken bir başka unsur.
İKİNCİ ARAÇ TERCİHİ DEĞİŞİYOR
Otopark sıkıntısı ailelerin araç sahipliği tercihlerine de yansıyor. Özellikle iki çocuklu veya kalabalık ailelerde ikinci otomobil ihtiyacı bulunsa bile, park sorunu nedeniyle yeni araç almaktan vazgeçenlerin olduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre bazı vatandaşlar, günlük park problemi yaşamamak için daha yeni yapılaşmanın ve site tipi konutların bulunduğu bölgelere taşınmayı tercih edebiliyor.
OTOPARK KİRALARI AYRI BİR PAZARA DÖNÜŞTÜ
Otopark ihtiyacındaki artış, bazı semtlerde park alanlarının ayrı bir ekonomik değer kazanmasına da yol açtı. İstanbul’un merkezi ve yoğun bölgelerinde aylık otopark abonelik ücretleri 5 bin liradan başlayıp 20 bin liraya kadar çıkabiliyor.
Etiler, Nişantaşı, Caddebostan ve Ataşehir gibi bölgelerde bağımsız otopark alanlarının ya da site içindeki kullanım haklarının ayrı şekilde kiralandığı veya satıldığı örnekler bulunuyor. Bazı bölgelerde tapulu otopark alanlarının değerinin küçük konut fiyatlarıyla yarıştığı belirtiliyor.
SORUN MAHALLE ÖLÇEĞİNDE ELE ALINMALI
Şehir Planlayıcısı ve Kentsel Dönüşüm Uzmanı Ramazan Kuloğlu, İstanbul’un önemli bir bölümünün bugünkü araç yoğunluğu öngörülmeden planlandığını belirtiyor.
Kuloğlu’na göre kentsel dönüşüm kapsamında yeni binalara kapalı otopark yapılması önemli bir adım olsa da dar sokaklar, yetersiz yol ağı ve mevcut altyapı nedeniyle sorun yalnızca bina ölçeğinde çözülemiyor.
Kuloğlu, birçok mahallede kaldırımların, boş parsellerin ve ortak alanların fiilen otopark olarak kullanıldığına dikkat çekerek, çözümün mahalle planlaması, toplu ulaşım ve ulaşım sistemiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
RAKAMLARLA İSTANBUL’DA OTOPARK TABLOSU
İstanbul’daki araç sayısı yaklaşık 6,3 milyon, resmî otopark kapasitesi ise 1,14 milyon seviyesinde bulunuyor. Yoğun mahallelerde park yeri arama süresi akşam saatlerinde 15-20 dakikaya kadar çıkabiliyor.
Park yeri arayan araçların şehir içi trafikteki payının bazı araştırmalarda yüzde 20’ye ulaştığı belirtilirken, yıllık ek yakıt tüketiminin 35-40 litre, sürücü başına maliyetin ise 2 bin 500 ila 5 bin lira arasında olabileceği hesaplanıyor.
Otoparklı konutların kiralarda yüzde 20-30, satışlarda ise ortalama yüzde 10 civarında fiyat avantajı sağlayabildiği değerlendiriliyor.
