İnsan olmanın anlamını ve insanı değerli kılanın ne olduğunu sorgulamaya adanmış bir ömür... Prof. Dr. İoanna Kuçuradi, 2 Ekim 2026'da 89 yaşında hayatını kaybetti.
Kuçuradi için düzenlenen törende konuşan AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Kuçuradi’nin düşünsel mirasına ve insan ile değer arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Çelik, Kuçuradi’yi “insan olma sanatını bize öğreten büyük bir rehber” olarak nitelendirdi.
“İNSAN OLMA SANATINI BİZE ÖĞRETEN BÜYÜK BİR REHBERDİ”
Konuşmasına başsağlığı dileğiyle başlayan Çelik, Kuçuradi’nin kaybının herkes için büyük bir üzüntü olduğunu belirterek "Hepimizin başı sağ olsun. Gerçekten hepimiz için çok büyük bir kayıp. Büyük bir öğretmenden ziyade insan olma sanatını bize öğreten büyük bir rehberdi. Böyle abidevi rehberlere normal hayatımızda çok ihtiyacımız var. Ama bazı zamanlar var ki onların rehberliği yolumuzu bulabilmemiz için çok daha önemli oluyor.” dedi.
“ESKİ DÜNYA ÖLÜYOR, YENİ DÜNYA DOĞAMIYOR”
Dünyada kuralların ve değerlerin yıkıldığı bir dönem yaşandığını ifade eden Çelik, Gramsci’ye atıfta bulunarak “Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğamıyor. Şimdi canavarlar zamanı” sözünü hatırlattı. Bu sözün, söylendiği dönemden daha fazla bugünkü dünyayı tarif ettiğini ifade eden Çelik, “Gerçekten eski dünya ölüyor. Yeni dünya tüm sancılarına rağmen doğamıyor ve canavarlar zamanı dediğimiz dünyada büyük bir barbarlığın hakim olduğu, Gazze'deki soykırımdan dünyanın başka yerlerindeki ağır insanlık sorunlarına kadar birçok iç yakıcı tabloyla karşı karşıyayız.” ifadelerini kullandı.
"KUÇURADİ HOCAMIZIN TÜM ÖMRÜNÜ VERDİĞİ BU SORUNUN YANITIYDI"
Ömer Çelik, böylesi dönemlerde insan olmanın anlamını ve insanın yolunu nasıl bulacağını sorgulamanın önemine dikkat çekti. Bu soruların Kuçuradi’nin bütün hayatını adadığı arayışla bağlantılı olduğunu belirten Çelik, “İnsan olmak ne demektir? İnsan olarak zor zamanlarda, karışık zamanlarda yolumuzu nasıl buluruz? Bu soruyu sorduğumuzda tek bir cevap çıkıyor karşımıza. Bulmamız gereken bir cevap. Bu da hocamızın bütün ömrünü verdiği, bütün hayatını vakfettiği bir arayıştır. O da şu: İnsanla değerin ilişkisi nedir? İnsanı değerden kopardığımız zaman insan olmaktan çıktığı için insanla değer arasındaki bağı nasıl kuracağız?” şeklinde konuştu.
Kuçuradi’nin yaşamı ve çalışmalarının bu bağın kurulmasına rehberlik ettiğini vurgulayan Çelik, “Bence hocamızın bütün hayatının özeti bize değerle, değer üretmeyle insan arasındaki ilişkiyi nasıl doğru kurabileceğimizi gösteriyordu” ifadelerini kullandı.
“BU ÇAĞIN ÖĞRETMENİ OLARAK YOL GÖSTERMİŞ ABİDEVİ BİR ŞAHSİYETTİ”
Çelik, Mevlana’ya atfedilen “Söyle, söyle ki her söyleyen bir ark açıyor. Bir sonraki çağa su ulaştırıyor. Gerçi her çağın bir söyleyeni var ama bir öncekilerin söyledikleri ona yar” sözlerinin Kuçuradi’yi çok iyi ifade ettiğini söyledi.
Kuçuradi’nin geçmişin büyük bilgelerinin düşüncelerini özümseyerek kendi çağının insanlarına yol gösterdiğini belirten Çelik, onu “bu çağın söyleyeni” ve “bu çağın öğretmeni” olarak nitelendirdi.
Kendisinin ve birçok arkadaşının kitapçılarda büyüdüğünü anlatan Çelik, “Onun için en büyük onurlardan bir tanesi ömrümüzün sonuna kadar felsefe öğrencisi olmaktır” şeklinde konuştu.
İnsan ile değer arasındaki ilişkiyi arayan herkes için Kuçuradi’nin kıymetli bir öğretmen ve rehber olduğunu vurgulayan Çelik, sözlerini “Ne zaman insandan bahsetsek, ne zaman insanla değer ilişkisi arasında bir bağ kurmaya çalışsak onun rehberliği her zaman önümüzde yol gösterici olacak. Ne mutlu ki bize bu güzel ülkede, bu büyük vatanda böylesine abidevi bir şahsiyet yetişmiş. Ne mutlu ki bize hepimiz bütün Türkiye'de çeşitli meselelere kafa yoranlar onun talebesi olma fırsatını elde etmişiz.” ifadeleriyle sürdürdü.
“AYNI ZAMANDA İNSANLIĞIN KAYBI”
Kuçuradi’nin inandığı düşünceleri anlatmaya bütün ömrünü adadığını söyleyen Çelik, dünyanın çeşitli yerlerinden yayımlanan mesajları da takip ettiğini belirten Çelik, “Bugün çok eksiğiz. Büyük bir kayıpla karşı karşıyayız. Aynı zamanda insanlığın kaybı. Kendisi hakkında dünyanın çeşitli yerlerinde yayınlanan mesajları da takip ettim ne söyleniyor diye” şeklinde konuştu.
ÖMER ÇELİK’TEN YAPAY ZEKA VE DEĞERLER UYARISI
Konuşmasında yapay zekanın insan ve değer ilişkisi üzerindeki etkilerine de değinen Çelik, bu alanda büyük bir tehlikeyle karşı karşıya olunduğunu söyledi. “Yapay zeka elimizden bütün değerlerimizi alacak ve insan eliyle üretilmiş bir tehdit olarak önümüze geliyor” diyen Çelik, felsefi konularda yapay zekaya yönelttiği sorularda zaman zaman tek taraflı yanıtlarla karşılaştığını anlattı, “Ben zaman zaman felsefede tartışılmış bazı fikirleri, bazı düşünceleri yapay zekaya sorduğum zaman aslında felsefi açıdan tartışmalı, birbirine zıt fikirlerin olduğu yerlerde zaman zaman yapay zekanın tek taraflı cevap verdiğini görüyorum.” ifadelerini kullandı.
Google üzerinden yapılan kavram aramalarındaki değişime de dikkat çeken Çelik “Herhangi bir kavramı sorduğunuzda Google'a sizi bir felsefe sözlüğüne yönlendirirken artık sizi oraya yönlendirmiyor. Sizi doğrudan yapay zekasına yönlendiriyor ve siz o sözlükte öğrenmeniz gerekeni aslında filtrelenmiş ve yapılandırılmış bir şekilde görüyorsunuz. Onun için insanla değer arasındaki ilişki bugün daha büyük bir tehlikeyle karşı karşıya.” değerlendirmesinde bulundu.
“HOCAM, DERSLERİNİZİ UNUTMAYACAĞIZ”
Çelik, Kuçuradi’nin bu topraklarda yaşamış olmasını ve onun öğrencisi olma fırsatını elde etmelerini büyük bir onur olarak nitelendirdi.
Kuçuradi’nin vefatının, öğrettiği dersleri yeniden hatırlattığını ifade eden Çelik “Çok üzgünüz. Çok büyük bir kayıp. Ama belki de vefatıyla birlikte bize şunu hatırlattı: ‘Ey insanlık! Ey öğrencilerim! Ey kardeşlerim! Ey evlatlarım! Bu tehlikeye karşı size öğrettiğim dersi unutmayın.’ Hocam, derslerinizi unutmayacağız. Sizi saygı ile uğurluyoruz.” sözleriyle Kuçuradi hocaya veda etti.
İOANNA KUÇURADİ KİMDİR?
İoanna Kuçuradi, 4 Ekim 1936’da İstanbul’da doğdu. Zapyon Kız Lisesinden 1954’te, İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümünden 1959’da mezun oldu. Doktora derecesini 1965’te aldı.
1965-1968 yılları arasında Atatürk Üniversitesinde görev yapan Kuçuradi, 1969’da Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümünü kurdu ve 2003’e kadar bölüm başkanlığını yürüttü. 1970’te doçent, 1978’de profesör oldu.
Felsefe, etik, insan hakları ve değerler alanındaki çalışmalarıyla tanınan Kuçuradi, Türkiye Felsefe Kurumu Başkanlığı ve Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu Onursal Başkanlığı görevlerini üstlendi.
“Nietzsche ve İnsan”, “Schopenhauer ve İnsan”, “İnsan ve Değerleri”, “Etik”, “Sanata Felsefeyle Bakmak” ve “Çağın Olayları Arasında” eserleriyle düşünce dünyasına katkı sundu. Çalışmaları dolayısıyla Goethe Madalyası ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü dahil çeşitli ödüllere layık görüldü.
Kuçuradi, 2 Ekim 2026’da tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hayatını kaybetti.
