İklim değişikliğinin etkileri her geçen yıl daha görünür hale gelirken, dünyanın karşı karşıya
olduğu en kritik risklerden biri de su kaynakları üzerindeki baskının hızla artması olarak öne
çıkıyor. Bilim insanları ve uluslararası kuruluşlar, önümüzdeki yıllarda derinleşmesi beklenen
su krizinin yalnızca çevresel değil; ekonomik, sosyal ve jeopolitik sonuçlar da doğuracağı
konusunda uyarıyor.
Sıfır Atık Hareketi kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler
Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın uzun yıllardır dikkat çektiği sürdürülebilir kaynak yönetimi ve israfla mücadele yaklaşımı, iklim krizinin etkilerinin derinleştiği günümüzde daha da kritik bir önem kazanıyor. Su kaynaklarının korunması ve doğal varlıkların gelecek nesillere aktarılması, iklim değişikliğiyle mücadelede küresel gündemin en öncelikli başlıkları arasında yer alıyor.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi öncesinde, iklim
değişikliğinin yol açtığı su stresi ve buna bağlı göç hareketleri küresel gündemin en kritik
başlıkları arasında yer alıyor. Dünyanın dört bir yanından liderleri, karar alıcıları ve uzmanları
bir araya getirecek zirvede; iklim değişikliğine uyum, su güvenliği, dirençli toplumların inşası
ve kaynak verimliliği konularının ön plana çıkması bekleniyor. Türkiye'nin ev sahipliği
yapacağı COP31, iklim krizinin insani boyutlarının ele alınması açısından da tarihi bir fırsat
olarak değerlendiriliyor.
COP31’de Atılacak Adımlar Birçok Ülkenin Geleceğini Etkileyecek
COP31'e ev sahipliği yapacak Türkiye açısından da su krizi ve iklim göçü başlıkları ayrı bir
önem taşıyor. Akdeniz Havzası'nda yer alan ve iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha fazla
hisseden Türkiye'nin, zirvede kaynak verimliliği, iklim uyum politikaları ve sürdürülebilir
kalkınma ekseninde küresel çözümlere katkı sunması bekleniyor. Önümüzdeki dönemde
atılacak adımlar, yalnızca Türkiye'nin değil, iklim krizine karşı kırılgan durumda bulunan
birçok ülkenin geleceğini de etkileyecek.
Milyonlarca İnsan Yer Değiştirmek Zorunda Kalacak
Uzmanlara göre, geleceğin en büyük göç hareketlerinin önemli bir bölümü savaşlardan veya
ekonomik krizlerden değil, suya erişimde yaşanacak sorunlardan kaynaklanacak. Kuraklık,
çölleşme, azalan tarımsal verimlilik ve su kıtlığı nedeniyle milyonlarca insanın yaşadığı
bölgeleri terk etmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor. Dünya Bankası'nın "Groundswell"
raporuna göre, gerekli önlemlerin alınmaması halinde iklim değişikliği nedeniyle 2050 yılına
kadar dünyanın farklı bölgelerinde 216 milyondan fazla insanın ülke içinde yer değiştirmek
zorunda kalabileceği öngörülüyor.
Su Krizi Artık Geleceğin Değil, Günümüzün Sorunu
Küresel sıcaklık artışları, düzensiz yağış rejimleri ve aşırı hava olayları su kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor. Artan nüfus, kentleşme ve üretim faaliyetleri ise mevcut kaynaklar üzerindeki talebi her geçen gün büyütüyor.
Dünya Bankası, iklim değişikliğinin etkisiyle derinleşen su kıtlığının ekonomik büyümeyi
yavaşlatabileceğini, toplumsal gerilimleri artırabileceğini ve göç hareketlerini hızlandırabileceğini vurguluyor. Bazı bölgelerde su kaynaklarındaki azalma nedeniyle
ekonomik kayıpların gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 6'sına kadar ulaşabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, özellikle su stresi yaşayan bölgelerde tarımsal üretimin azalmasının gıda güvenliği
üzerinde de ciddi baskılar oluşturacağına dikkat çekiyor. Tarımsal faaliyetlerin sürdürülemez
hale gelmesi ise kırsal nüfusun büyük kentlere yönelmesini beraberinde getiriyor.
İklim Göçü Önümüzdeki Yılların En Önemli Başlıklarından Biri Olacak
Birleşmiş Milletler ve uluslararası kalkınma kuruluşlarının raporları, iklim değişikliğinin artık
doğrudan bir göç nedeni haline geldiğini ortaya koyuyor. Su kaynaklarının azalması, verimli
tarım alanlarının kaybı, kuraklık ve aşırı sıcaklıklar; insanların yaşam alanlarını terk ederek
yeni bölgelere yönelmesine neden oluyor.
Uzmanlara göre iklim göçü, önümüzdeki yıllarda küresel güvenlik, şehirleşme, altyapı ve
sosyal politikaların en önemli gündem başlıklarından biri olacak. Özellikle büyük şehirlerin,
iklim kaynaklı nüfus hareketlerine karşı hazırlıklı olması gerektiği ifade ediliyor.
Önümüzdeki Beş Yıl Kritik Bir Dönem Olabilir
Bilimsel projeksiyonlar, dünyanın birçok bölgesinde su stresinin artacağını ortaya koyuyor. Su
kaynaklarının verimli yönetilememesi halinde kuraklık kaynaklı ekonomik kayıpların, gıda krizlerinin ve nüfus hareketlerinin daha görünür hale gelmesi bekleniyor. Uzmanlar, iklim göçü açısından ilk büyük kırılmaların önümüzdeki birkaç yıl içinde yaşanabileceğini değerlendiriyor.
Bu nedenle su yönetimi, iklim uyum politikaları ve kaynak verimliliği uygulamaları artık
yalnızca çevre politikalarının değil, kalkınma ve güvenlik politikalarının da merkezinde yer
alıyor.
Su Stresi Altındaki Türkiye, Kaynaklarını Verimli Kullanmalı
Türkiye de iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerini yakından hisseden ülkeler
arasında yer alıyor. Kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı dikkate alındığında
Türkiye, "su zengini" bir ülke olarak değil, su stresi yaşayan ülkeler arasında değerlendiriliyor.
Nüfus artışı, kentleşme, değişen tüketim alışkanlıkları ve iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte
mevcut su kaynakları üzerindeki baskının önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor.
Uzmanlar, bu tablo karşısında suyun verimli kullanılması, kayıp ve kaçakların azaltılması,
sürdürülebilir üretim modellerinin yaygınlaştırılması ve toplum genelinde su tasarrufu
bilincinin güçlendirilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Su kaynaklarının
korunması, yalnızca çevresel sürdürülebilirlik açısından değil; gıda güvenliği, ekonomik
istikrar ve toplumsal refahın devamlılığı açısından da stratejik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.
Sıfır Atık Vakfı, 120'den Fazla Sulak Alan İçin Çalışma Yapacak
Sıfır Atık Vakfı, önümüzdeki iki yıl içerisinde 120'den fazla sulak alan, göl ve dereye yönelik
özel çevre temizlik ve koruma projelerini hayata geçirecek. Bu çalışmalarla yerel halkın da
koruma süreçlerine dahil edilmesi ve su kaynaklarının sürdürülebilirliğinin sağlanması
hedeflenmektedir.
Emine Erdoğan tarafından 2020 yılında başlatılan Van Gölü Havzası
Koruma Eylem Planı kapsamında yaklaşık 1 milyon 112 bin kişinin yaşamını doğrudan
etkileyen yatırımlar, Türkiye’nin en kapsamlı havza koruma ve sürdürülebilir kıyı yönetimi
uygulamalarından biri olarak değerlendirilmektedir.
Van Gölü Havzası’nda bugüne kadar toplam 5 milyar 129 milyon 764 bin 367 liralık çevre ve
altyapı yatırımıyla bölgenin sürdürülebilir kalkınmasına yönelik önemli projeler hayata
geçirildi. Van Gölü’ndeki dip çamuru çıkarılması çalışmaları içinse 355 milyon 434 bin TL’lik
kaynak kullanıldı. Havza genelinde 13 ilçede sürdürülen çalışmalar kapsamında toplam 43
çevre, altyapı ve koruma projesi hayata geçirildi ya da uygulanmaya devam ediyor.
Kaynakların Korunması Küresel Bir Güvenlik Meselesi
Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır
Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın uluslararası platformlarda sıklıkla vurguladığı gibi, doğal kaynakların korunması artık yalnızca çevresel bir sorumluluk değil, aynı zamanda insanlığın ortak geleceğini ilgilendiren stratejik bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor. Su krizi ve iklim göçü arasındaki ilişki, kaynakların sürdürülebilir yönetiminin küresel istikrar açısından taşıdığı önemi açık şekilde ortaya koyuyor.
Sıfır Atık yaklaşımı; atık oluşumunu önlemenin yanı sıra su, enerji ve hammadde gibi
kaynakların verimli kullanılmasını esas alarak iklim krizinin etkilerini azaltmayı hedefliyor.
Doğal kaynakların korunması, döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması ve
sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının güçlendirilmesi; gelecekte yaşanabilecek su krizlerinin
ve buna bağlı göç hareketlerinin azaltılmasında kritik rol oynayacak.
Dünya yeni bir döneme giriyor. Bu dönemde ülkelerin karşı karşıya olduğu en büyük
sınamalardan biri, su kaynaklarını koruyarak iklim değişikliğine uyum sağlayabilmek olacak.
Aksi halde geleceğin göç haritalarını ekonomik fırsatlardan çok, suya erişim belirleyecek.
Türkiye'nin COP31 Dönem Başkanlığı ve ev sahipliği sorumluluğunu üstlendiği bu süreçte,
Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde küresel bir çevre hareketine dönüşen Sıfır Atık
yaklaşımı; kaynak verimliliği, sürdürülebilir tüketim ve israfın önlenmesine yönelik çözüm
önerileriyle uluslararası iklim gündemine katkı sunuyor. Antalya'da gerçekleştirilecek
COP31'in, su güvenliği ve iklim kaynaklı göç gibi giderek büyüyen küresel risklere karşı somut
ve uygulanabilir iş birliklerinin güçlendirilmesine zemin hazırlaması bekleniyor.
